موفقیت برای صنایع مختلف زمانی حاصل میشود که بتواند تا حد امکان معیارهای اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی را برآورده نماید. ارزیابی این معیارها به روشهای مختلف انجام میشود و بر اساس آنها گواهینامهها صادر میشود. این گواهینامهها رعایت استانداردهای مناسب در فرآیند تولید و مصرف، افزایش دسترسی به محصول و اجرای سیستم مدیریت کیفیت را تضمین مینماید. آزمایشهای استاندارد در صنعت نساجی برای تجزیه و تحلیل مواد مختلف در سراسر جهان، مورد استفاده قرار میگیرد. این آرمایشها به شرکتها، گروههای مصرفکننده و دولت کمک میکند تا مطمئن شوند که مواد نساجی برای استفاده ایمن و با کیفیت هستند. در ادامه به گواهینامهها و استانداردهای مشهور صنعت نساجی اشاره میشود:
-
ایزو 9000 (ISO 9000) مجموعهای از استانداردهای بین المللی در زمینه مدیریت و تضمین کیفیت است که به طور مؤثر عناصر سیستم کیفیت مورد نیاز برای حفظ یک سیستم کیفیت کارآمد را مستندسازی میکند. این استاندارد برای همهی صنایع قابل استفاده است و میتواند بر سازمانها با هر اندازهای اعمال شود. ایزو 9000 (ISO 9000) به یک شرکت کمک میکند تا مشتریان خود را راضی کند، الزامات نظارتی را برآورده کند و به بهبود مستمر دست یابد. ایزو 9000 اولین مرحله یا سطح پایه در یک سیستم کیفیت است.
-
انجمن بینالمللی اکوتکس (OEKO-TEX) متشکل از ۱۸ مؤسسه معتبر بینالمللی است.فعالیت این انجمن در حوزه آزمونها، تحقیقات و ارائه گواهینامههای مرتبط با جنبههای اکولوژیک در صنایع نساجی، چرم و پوشاک است. استاندارد اکوتکس مبتنی بر اجرای انواع تستهای کنترل کیفیت، تستهای شناسایی مواد شیمیایی مضر و کنترلهای دورهای محصول و فرآیندهای تولید است. استاندارد اکوتکس ECO PASSPORT توسط OEKO-TEX یک سیستم آزمایش مستقل برای مواد شیمیایی، رنگها و مواد کمکی مورد استفاده در تولید منسوجات است. داشتن ثباتهای رنگی عالی در برابر سایش، رطوبت، عرق بدن و نور، راحتی و سازگاری با پوست بدن از دیگر ویژگیهای مورد تأکید آن است. موارد ارزیابی در سیستم استاندارد STANDARD 100 by OEKO-TEX :
- انطباق ویژگیهای محصول نساجی با الزامات مقررات اتحادیه اروپا در خصوص استفاده از مواد شیمیایی در محصولات نساجی REACh
- دستورالعمل ایمنی مصرفکننده در ایالات متحده Consumer Product Safety Improvement Act
محصولات نساجی از نظر مواد اولیه، کیفیت و بررسی فرآیندهای تولید پس از ارزیابی در استاندارد اکوتکس در یکی از گروههای زیر قرار میگیرند:
- گروه اول: کلیه محصولات نساجی (الیاف، نخ، پارچه و …) در بالاترین سطح کیفیت و سلامت و منطبق با ضوابط کیفی مورد نظر برای حساسترین گروه مصرفکننده نهایی (کودکان و خردسالان) هستند.
- گروه دوم: کلیه محصولات نساجی (الیاف، نخ، پارچه و …) در بالاترین سطح کیفیت و سلامت و منطبق با ضوابط کیفی مورد نظر برای مصارف روزمره و تماس مستقیم با پوست هستند.
- گروه سوم: کلیه محصولات نساجی (الیاف، نخ، پارچه و …) در سطح قابل قبول کیفیت و سلامت و منطبق با ضوابط کیفی مورد نظر برای مصارف روزمره و تماس غیر مستقیم با پوست هستند.
- گروه چهارم: انواع محصولات نساجی (الیاف، نخ و پارچه تا انواع محصولات دکوراسیون، فرش و کفپوشها) در سطح قابل قبول کیفیت و سلامت و منطبق با ضوابط کیفی مورد نظر در کاربردهای روزمره بدون تماس مستقیم با پوست هستند.
-
استاندارد جهانی منسوجات ارگانیک (GOTS) – Global Organic Textile Standard
گواهینامه GOTS به سازمانها اجازه فعالیت تجاری به عنوان تولید یا عرضه منسوجات ارگانیک در سراسر جهان را میدهد. هدف این استاندارد تعریف الزامات ارگانیک بودن منسوجات، در تمام مراحل تولید برای مثال از برداشت پنبه تا ارائه نخ پنبهای به بازار است. محصولات نساجی که حداقل دارای 70 درصد از مواد اولیه حاصل از کشاورزی و مواد ارگانیک باشند، واجد شرایط دریافت گواهینامه GOTS هستند. مزایای گواهینامه GOTS عبارتند از فرآیندهای تولید سازگار با محیط زیست، شرایط کاری بهتر، تضمین کیفیت با استفاده از الیاف ارگانیک، ممنوعیت ورودی مواد خطرناک مانند فلزات سنگین سمی، حلالهای معطر و غیره.
-
گواهینامه تجارت منصفانه – Fair Trade
این گواهی توسط سازمان جهانی تجارت منصفانه ایجاد شده است. هدف این سازمان کمک به تولیدکنندگان در کشورهای در حال توسعه برای دستیابی به روابط تجاری پایدار و عادلانه میباشد. این گواهی برای محصولات نهایی که معمولاً از کشورهای در حال توسعه به کشورهای توسعه یافته صادر میشود قابل استفاده است و شرایط کاری مناسب و ایمن را در سراسر زنجیره تامین تضمین میکند. تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان، برندها و توزیعکنندگان میتوانند برای دریافت گواهی تجارت منصفانه اقدام کنند.
-
استاندارد SA8000
امروزه مشتریان، به خصوص در اینجا مشتریان و استفاده کنندگان از استاندارد در صنعت نساجی، علاوه بر کیفیت محصولات و خدمات در رابطه با مسئولیت پذیری اجتماعی هم از سازمانها انتظار دارند. استاندارد SA8000 پیشروترین برنامه صدور گواهینامه اجتماعی در جهان است. سیستم استاندارد و گواهی SA8000 محیطی عادلانه و مناسب برای کارکنان با حفظ بالاترین استانداردهای اجتماعی را تضمین میکند. این گواهینامه توسط سازمان بین المللی پاسخگویی اجتماعی (SAI) در سال 1997 ایجاد شد و معیارهای مهمی مانند کار کودک، سلامت و ایمنی، آزادی انجمن و حق انتقادات و پیشنهادات موثر کارکنان را بررسی میکند.
-
تولید مسئولانه پوشاک در سراسر جهان (WRAP)– Worldwide Responsible Apparel Production
WRAPبه طور رسمی در سال 2000 تأسیس شد و به طوری سازماندهی شده است تا از نظر مالی و حاکمیتی از صنعت پوشاک مستقل باشد. از طریق صدور گواهینامه و آموزش، باعث تقویت تولید ایمن، قانونی، انسانی و اخلاقی را در سراسر جهان میشود. گواهی WRAP نمادی شناخته شده از تعهد به رعایت استانداردهای اجتماعی و اخلاقی است. شرکتهایی که دارای گواهینامه WRAP هستند از قوانین و مقررات کشور محل فعالیت خود پیروی میکنند.
-
استاندارد sign Blue
اصطلاح Blue sign به استفاده مسئولانه از منابع و کمترین تأثیر ممکن بر مردم و محیط زیست اشاره دارد. ضوابط صدور این گواهینامه جنبههای ایمنی مصرف کننده، حذف یا کاهش انتشار مواد سمی در آب و هوا و سلامت شغلی افراد را بررسی میکند. این استاندارد تضمین میکند که محصول نهایی نساجی الزامات ایمنی سختگیرانه مصرف کننده در سراسر جهان را برآورده میکند و منجر به یک فرآیند تولید ایده آل میشود.
-
استاندارد حذف تخلیه مواد شیمیایی خطرناک در محیط (ZDHC)– Zero Discharge of Hazardous Chemicals
استاندارد ZDHC یا حذف تخلیه مواد شیمیایی خطرناک در زنجیره ارزش نساجی، چرم و کفش برای بهبود محیط زیست و رفاه مردم تعریف شده است و هدف آن حذف و کاهش رهاسازی مواد سمی در هر مکانی است که در نتیجه شرایط سلامت ایمنتری را تضمین میکند.
-
استاندارد مراقبت مسئولانه – Responsible Care
این گواهینامه شامل ابتکار داوطلبانه صنایع شیمیایی جهانی برای ایجاد تغییرات از طریق بهبود دانش محیطی، بهداشت، ایمنی و امنیت و عملکرد فنآوریها، فرآیندها و محصولات در طول چرخه زندگی آنها است تا از آسیب به مردم و محیط زیست جلوگیری شود. مراقبت مسئولانه پیشرفت را ردیابی میکند، اما همچنین با مردم تعامل میکند تا نگرانیها و انتظارات آنها را درک کند و به آنها رسیدگی کند. این برنامه داوطلبانه قبلاً توسط 62 انجمن شیمیایی در بیش از 70 کشور در سراسر جهان اجرا شده است.
-
ثبت، ارزیابی، مجوز، و محدودیت مواد شیمیایی (REACH)– Registration, Evaluation, Authorization, and Restriction of Chemicals
هدف آن بهبود حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست از طریق شناسایی بهتر خواص ذاتی مواد شیمیایی و همچنین افزایش نوآوری و رقابت در صنعت مواد شیمیایی اتحادیه اروپا است. REACH استفاده از مواد شیمیایی مضر را با جایگزینی مواد مناسبتر محدود میکند. REACH سال 2007 تاسیس شد و انگیزه اصلی آن ارائه اطلاعات صحیح در مورد مواد شیمیایی خطرناک برای سلامتی انسان است.
-
مهر سبز – Green Seal
Green Sealیک سازمان غیرانتفاعی جهانی است که برای جهانی سالمتر و سبزتر کار میکند و استانداردهای دقیقی برای سلامت، پایداری و عملکرد محصول در نظر میگیرد. این سازمان در سال 1989 تاسیس شد و از آن زمان پیشگام در جنبش برچسب گذاری زیست محیطی بود.
-
استاندارد طراحی انرژی و محیطی (LEED)– Leadership in Energy and Environmental Design
این استاندارد به ساختمان شرکت و سازمان اشاره دارد. در این استاندارد ساختمان با طراحی مناسب، ساختمان سبز نامیده میشود که در ضمن صرفه جویی در مصرف انرژی، آب و منابع، زباله کمتری تولید میکند و از سلامت انسان حمایت میکند.
-
استاندارد محتوای ارگانیک (OCS)– Organic Content Standard
گواهی OCS وجود و مقدار مواد آلی در محصول نهایی را مشخص میکند. محصولاتی مانند الیاف پشم، پارچهها، لباسها و پارچههای اثاثه منزل یا لوازم داخلی خودرو، به جز محصولات چرمی، میتوانند تحت پوشش OCS قرار بگیرند.OCS امکان ارزیابی و تأیید مستقل شفاف، سازگار و جامع ادعاهای محتوای مواد ارگانیک در محصولات را فراهم میکند.
-
بنیاد لباس منصفانه (FWF) – Fair Wear Foundation
FWF برای شرایط کاری ایمنتر کار میکند که احتمال تلفات را کاهش میدهد و در نتیجه بهبود پایدار شرایط محل کار را ارائه میدهد.
-
گواهینامه FLOCERT
FLOCERT یک سازمان جهانی صدور گواهینامه و تایید برای محصولات تجارت منصفانه است و به شرکتها اجازه میدهد تا از استانداردهای تجاری اخلاقی و عدالت در زنجیره تامین خود استفاده کنند. داشتن گواهینامه FLOCERT باعث افزایش شناخت سازمان در بازار جهانی میشود.
-
استاندارد تولید پشم (RWS)– Responsible Wool Standard
از دیگر استاندارد در صنعت نساجی استاندارد(RWS) برای الیاف و نخ پشمی است. الزامات این استاندارد نحوه نگهداری گوسفندان و برداشت پشم را مشخص میکند. مزیت داشتن RWS این است که به برندها در مورد منبع تهیه پشم اطمینان میدهد.
-
استاندارد Responsible Down Standard – RDS
این استاندارد در صنعت نساجی برای کلیه محصولات حیوانی مانند پر و کرک، پشم، آنگورا، و چرم مورد استفاده قرار میگیرد و به نحوه نگهدارای حیوانات اشاره دارد. RDS توسط Control Union، The North Face و Textile Exchange از طریق یک فرآیند بازنگری گسترده توسط ذینفعان ایجاد شده است که شامل اعضای زنجیره تامین محصولات از این جنس در سراسر جهان و سازمانهای بزرگ رفاه حیوانات میشود.
18. استاندارد ادعای بازیافتی (RCS 100)- Recycled Claim Standard
RCS به عنوان استاندارد ردیابی مواد خام بازیافتی از طریق زنجیره تامین استفاده میشود و وجود و مقدار مواد بازیافتی در محصول نهایی را بررسی میکند.
-
اتحاد الیاف پایدار (SFA)– Sustainable Fibre Alliance
اتحاد الیاف پایدار (SFA) یک هلدینگ استاندارد در صنعت نساجی و سازمان ظرفیت سازی غیرانتفاعی و نماینده یک اتحاد جهانی از بازیگران زنجیره تامین، ذینفعان و کارشناسان صنعت الیاف با ماموریت تضمین دوام طولانی مدت الیاف است. هدف SFA به حداقل رساندن اثرات زیست محیطی الیاف و حفاظت از معیشت و اطمینان از استانداردهای بالای رفاه حیوانات است. این سازمان از طریق زنجیره تامین سرتاسری دامداران را به برندها و خرده فروشان صنعت الباف و مد جهانی متصل میکند.
-
گواهینامه از گهواره به گهواره – Cradle to Cradle
این استاندارد در صنعت نساجی شامل چند ویژگی است که تلاشهای انجام شده در طراحی محصول هوشمند در رابطه با محیط زیست را نشان میدهد. این برنامه بر زمینههایی مانند مواد سازگار با محیط زیست، مواد قابل بازیافت، استفاده بهینه از آب و انرژی و غیره تمرکز دارد و برای مواد خام (مواد اولیه) و محصولات نهایی قابل استفاده است.
